مطالب حقوقی

جرح چیست؟
جرح به صدمه ای گفته می شود که باعث ضایعه عضوی نسجی یا بافتی در بدن شود و با استفاده از وسایل فیزیکی، شیمیایی یا مکانیکی ایجاد می شود. پس ضرب بدون زخم و خونریزی بوده و جرح همراه لا خون ریزی است.
جهت عمدی تلقی شدن جرم، مرتکب می بایست هم عمد در فعل و هم قصد نتیجه را داشته باشد و با فقدان هر کدام از این دو جرم ارتکابی عمدی به شمار نخواهد رفت.
برای تحقق این جرم بایستی توجه کرد که:
• مجنی علیه بایستی انسان باشد؛
• زنده باشد؛
• مجنی علیه بایستی شخصی غیر از مرتکب باشد؛
• قربانی می بایست محقون الدم باشد؛ بدین معنا که مهدور الدم نباشد.
رای وحدت رویه شماره ۱ ردیف ۵/۶۴ د.ع.ک بیان می دارد: مجازات جرح عمدی با چاقو با لحاظ قانون حدود و قصاص در قانون مجازات اسلامی تعیین می شود. مگر اینکه اقدام به چاقو کشی از مصایق جرایم دیگری نظیر عناوین مذکور در قانون حمل چاقو و انواع دیگر اسلحه سرد و اخلال در نظم و امنیت و آسایش عمومی مصوب ۱۳۳۶ باشد که در این صورت تعیین مجازات به این عنوان بلااشکال است.
به موجب نظریه شماره ۷/۹۵۲ ا.ح.ق.ق.: «در ضربات عمدی که موجب سرخی یا کبودی و یا سیاهی بدن مصدوم شود قصاص قابل اعمال نیست.» بنابراین ضرب قابل قصاص نیست.
بر طبق نظریه شماره ۷/۵۴۱۲ ا.ح.ق.ق. مجازات جرح با چاقو قصاص است و در صورت عدم امکان رعایت تساوی در قصاص ،مجازات آن دیه است.
رای وحدت رویه ۶۷۳ ه.ع.د.ع.ک، تبصره ۲ ماده ۲۶۹ ق.م.ا و ماده ۶۱۴ این قانون برای مرتکبین جرایم مذکور در این مواد در صورتی که بزه های ارتکابی موجب اخلال در نظم جامعه و یا خوف گردیده و یا بیم تجری مرتکب یا دیگران باشد با شرایط مندرج در هر کدام از آنها مجازات تعیین شده است و هر یک از این دو ماده فقط شامل جرایمی است که از آنها نام برده شده و تداخلی نیز میان آنها وجود ندارد.
تصادف رانندگی حتی در صورتی که صدمه مالی و جانی نداشته باشد و فقط منجر به آسیب جسمی گردد، نیز جرم خواهد بود و راننده مقصر مستحق مجازات است. پس، علاوه بر جریمه‌ای که می پردازد، امکان دارد مجازات‌هایی از نوع حبس و جزای نقدی نیز برای او در نظر گرفته شود.
بخش پایانی کتاب تعزیرات قانون مجازات اسلامی آورد است که «وسیله نقلیه اعم از زمینی، آبی و هوایی و نیز اعم از دوچرخه موتوردار مثل موتورسیکلت و سایر وسایل موتوری» می باشد. پس قواعد این بخش فقط مربوط به تصادف با ماشین و موتور نیست، بلکه هر وسیله نقلیه‌ای که با قدرت موتور به پیش می‌رود تابع همین احکام است. در برابر آن، تصادف با وسایل نقلیه بدون موتور مانند دوچرخه تابع این قوانین نیست.
لازم به ذکر است که در جرائم رانندگی منجر به آسیب بدنی، این دسته از جرائم تنها از سوی «راننده» صورت می گیرد و مرتکب باید در حین عملی که عنوان رانندگی به آن صدق کند منجر این اتفاق شود. پس، سرنشینان قاعدتا نمی‌توانند مرتکب این جرم گردند و به این مجازات‌ها محکوم شوند.
همچنین شایان ذکر است که جرائم ناشی از رانندگی جرائم مقید به نتیجه بوده و بایستی منتهی به یک نتیجه معین یعنی آسیب بدنی گردند.
مواد ۷۱۵ قانون مجازات اسلامی به بعد رکن قانونی جرائم تعزیری رانندگی را بیان می‌کنند. صدمات بدنی امکان دارد به شکل های گوناگونی ایجاد شود و شدت و ضعف داشته باشد. در ادامه فرض‌های مختلف و مجازات آن ها را بررسی خواهیم کرد.
- ایجاد بیماری لاعلاج و از بین رفتن اعضا: اگر بی‌احتیاطی، بی‌مبالاتی، عدم رعایت نظامات دولتی یا عدم مهارت راننده یا متصدی وسیله موتوری، مسبب مرض جسمی ‌یا دماغی که غیرقابل علاج باشد یا از میان رفتن یکی از حواس یا از کارافتادن عضوی از اعضای بدن که یکی از وظایف ضروری زندگی انسان را انجام می‌دهد یا تغییر شکل دائمی‌عضو یا صورت شخص یا سقط‌ جنین شود، مرتکب به حبس از 2 ماه تا 1 سال و پرداخت دیه در صورت مطالبه از سوی مصدوم، محکوم خواهد شد.
- نقصان، ضعف و نقص بدون از کار افتادن عضو:‌ چنانچه بی‌احتیاطی یا بی‌مبالاتی یا عدم رعایت نظامات دولتی یا عدم مهارت راننده یا متصدی وسیله موتوری باعث صدمه بدنی شود که موجب نقصان یا ضعف دائم یکی از منافع یا یکی از اعضای بدن گردد یا موجب از بین رفتن بخشی از عضو مصدوم شود، بی آنکه عضو از کار بیافتد یا موجب وضع حمل زن پیش از موعد طبیعی شود، مرتکب به حبس از 2 ماه تا شش ماه و پرداخت دیه در صورت مطالبه از سوی مصدوم محکوم می شود.
- در صورتی که بی‌احتیاطی، بی‌مبالاتی، عدم رعایت نظامات دولتی یا عدم مهارت راننده یا متصدی وسیله موتوری باعث صدمه بدنی شود، مرتکب به حبس از 1 تا 5 ماه و پرداخت دیه در صورت مطالبه از جانب مصدوم محکوم خواهد گردید. این فرض برای حالتی است که هیچ‌ یک از دو فرض قبلی رخ نداده باشد و قربانی تصادف رانندگی صدمه سبکی دیده باشد.

جرح چیست؟
جرح به صدمه ای گفته می شود که باعث ضایعه عضوی نسجی یا بافتی در بدن شود و با استفاده از وسایل فیزیکی، شیمیایی یا مکانیکی ایجاد می شود. پس ضرب بدون زخم و خونریزی بوده و جرح همراه لا خون ریزی است.
جهت عمدی تلقی شدن جرم، مرتکب می بایست هم عمد در فعل و هم قصد نتیجه را داشته باشد و با فقدان هر کدام از این دو جرم ارتکابی عمدی به شمار نخواهد رفت.
برای تحقق این جرم بایستی توجه کرد که:
• مجنی علیه بایستی انسان باشد؛
• زنده باشد؛
• مجنی علیه بایستی شخصی غیر از مرتکب باشد؛
• قربانی می بایست محقون الدم باشد؛ بدین معنا که مهدور الدم نباشد.
رای وحدت رویه شماره ۱ ردیف ۵/۶۴ د.ع.ک بیان می دارد: مجازات جرح عمدی با چاقو با لحاظ قانون حدود و قصاص در قانون مجازات اسلامی تعیین می شود. مگر اینکه اقدام به چاقو کشی از مصایق جرایم دیگری نظیر عناوین مذکور در قانون حمل چاقو و انواع دیگر اسلحه سرد و اخلال در نظم و امنیت و آسایش عمومی مصوب ۱۳۳۶ باشد که در این صورت تعیین مجازات به این عنوان بلااشکال است.
به موجب نظریه شماره ۷/۹۵۲ ا.ح.ق.ق.: «در ضربات عمدی که موجب سرخی یا کبودی و یا سیاهی بدن مصدوم شود قصاص قابل اعمال نیست.» بنابراین ضرب قابل قصاص نیست.
بر طبق نظریه شماره ۷/۵۴۱۲ ا.ح.ق.ق. مجازات جرح با چاقو قصاص است و در صورت عدم امکان رعایت تساوی در قصاص ،مجازات آن دیه است.
رای وحدت رویه ۶۷۳ ه.ع.د.ع.ک، تبصره ۲ ماده ۲۶۹ ق.م.ا و ماده ۶۱۴ این قانون برای مرتکبین جرایم مذکور در این مواد در صورتی که بزه های ارتکابی موجب اخلال در نظم جامعه و یا خوف گردیده و یا بیم تجری مرتکب یا دیگران باشد با شرایط مندرج در هر کدام از آنها مجازات تعیین شده است و هر یک از این دو ماده فقط شامل جرایمی است که از آنها نام برده شده و تداخلی نیز میان آنها وجود ندارد.
تصادف رانندگی حتی در صورتی که صدمه مالی و جانی نداشته باشد و فقط منجر به آسیب جسمی گردد، نیز جرم خواهد بود و راننده مقصر مستحق مجازات است. پس، علاوه بر جریمه‌ای که می پردازد، امکان دارد مجازات‌هایی از نوع حبس و جزای نقدی نیز برای او در نظر گرفته شود.
بخش پایانی کتاب تعزیرات قانون مجازات اسلامی آورد است که «وسیله نقلیه اعم از زمینی، آبی و هوایی و نیز اعم از دوچرخه موتوردار مثل موتورسیکلت و سایر وسایل موتوری» می باشد. پس قواعد این بخش فقط مربوط به تصادف با ماشین و موتور نیست، بلکه هر وسیله نقلیه‌ای که با قدرت موتور به پیش می‌رود تابع همین احکام است. در برابر آن، تصادف با وسایل نقلیه بدون موتور مانند دوچرخه تابع این قوانین نیست.
لازم به ذکر است که در جرائم رانندگی منجر به آسیب بدنی، این دسته از جرائم تنها از سوی «راننده» صورت می گیرد و مرتکب باید در حین عملی که عنوان رانندگی به آن صدق کند منجر این اتفاق شود. پس، سرنشینان قاعدتا نمی‌توانند مرتکب این جرم گردند و به این مجازات‌ها محکوم شوند.
همچنین شایان ذکر است که جرائم ناشی از رانندگی جرائم مقید به نتیجه بوده و بایستی منتهی به یک نتیجه معین یعنی آسیب بدنی گردند.
مواد ۷۱۵ قانون مجازات اسلامی به بعد رکن قانونی جرائم تعزیری رانندگی را بیان می‌کنند. صدمات بدنی امکان دارد به شکل های گوناگونی ایجاد شود و شدت و ضعف داشته باشد. در ادامه فرض‌های مختلف و مجازات آن ها را بررسی خواهیم کرد.
- ایجاد بیماری لاعلاج و از بین رفتن اعضا: اگر بی‌احتیاطی، بی‌مبالاتی، عدم رعایت نظامات دولتی یا عدم مهارت راننده یا متصدی وسیله موتوری، مسبب مرض جسمی ‌یا دماغی که غیرقابل علاج باشد یا از میان رفتن یکی از حواس یا از کارافتادن عضوی از اعضای بدن که یکی از وظایف ضروری زندگی انسان را انجام می‌دهد یا تغییر شکل دائمی‌عضو یا صورت شخص یا سقط‌ جنین شود، مرتکب به حبس از 2 ماه تا 1 سال و پرداخت دیه در صورت مطالبه از سوی مصدوم، محکوم خواهد شد.
- نقصان، ضعف و نقص بدون از کار افتادن عضو:‌ چنانچه بی‌احتیاطی یا بی‌مبالاتی یا عدم رعایت نظامات دولتی یا عدم مهارت راننده یا متصدی وسیله موتوری باعث صدمه بدنی شود که موجب نقصان یا ضعف دائم یکی از منافع یا یکی از اعضای بدن گردد یا موجب از بین رفتن بخشی از عضو مصدوم شود، بی آنکه عضو از کار بیافتد یا موجب وضع حمل زن پیش از موعد طبیعی شود، مرتکب به حبس از 2 ماه تا شش ماه و پرداخت دیه در صورت مطالبه از سوی مصدوم محکوم می شود.
- در صورتی که بی‌احتیاطی، بی‌مبالاتی، عدم رعایت نظامات دولتی یا عدم مهارت راننده یا متصدی وسیله موتوری باعث صدمه بدنی شود، مرتکب به حبس از 1 تا 5 ماه و پرداخت دیه در صورت مطالبه از جانب مصدوم محکوم خواهد گردید. این فرض برای حالتی است که هیچ‌ یک از دو فرض قبلی رخ نداده باشد و قربانی تصادف رانندگی صدمه سبکی دیده باشد.